10 câu hỏi thường gặp khi thành lập công ty năm 2026 — luật sư HTIC giải đáp

Thành lập công ty năm 2026 đã đơn giản hơn đáng kể về thủ tục, nhưng khung pháp lý lại có nhiều điểm mới mà người khởi nghiệp dễ bỏ sót — đặc biệt là quy định về chủ sở hữu hưởng lợi áp dụng từ 01/7/2025. Bài viết tổng hợp 10 câu hỏi doanh nghiệp hỏi luật sư HTIC nhiều nhất khi chuẩn bị thành lập công ty, kèm căn cứ pháp lý cập nhật.

1. Nên chọn loại hình công ty TNHH hay cổ phần?

Công ty TNHH (một thành viên hoặc hai thành viên trở lên) phù hợp với quy mô nhỏ, cơ cấu sở hữu ổn định, quản trị đơn giản. Công ty cổ phần phù hợp khi dự kiến gọi vốn nhiều nhà đầu tư, phát hành cổ phần hoặc niêm yết về sau, nhưng yêu cầu quản trị phức tạp hơn. Khung pháp lý hiện hành là Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 76/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/7/2025).

2. Vốn điều lệ tối thiểu là bao nhiêu?

Pháp luật doanh nghiệp không quy định mức vốn điều lệ tối thiểu chung — doanh nghiệp tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về tính trung thực của vốn đăng ký. Chỉ một số ngành nghề có điều kiện yêu cầu vốn tối thiểu hoặc ký quỹ theo pháp luật chuyên ngành (ví dụ kinh doanh bất động sản, dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, tư vấn du học). Lưu ý: thành viên, cổ đông phải góp đủ vốn cam kết trong 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; không góp đủ thì phải đăng ký giảm vốn.

3. Lệ phí và thời gian thành lập công ty mất bao lâu?

Lệ phí đăng ký doanh nghiệp theo Thông tư 47/2019/TT-BTC là 50.000 đồng/lần; nộp hồ sơ qua mạng thông tin điện tử được miễn lệ phí này. Ngoài ra, theo Thông tư 64/2025/TT-BTC, từ 01/7/2025 đến hết 31/12/2026 lệ phí đăng ký doanh nghiệp nộp trực tiếp được giảm 50%. Về thời gian, cơ quan đăng ký kinh doanh xem xét cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ (Điều 26 Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14). Thủ tục đăng ký doanh nghiệp hiện thực hiện theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2025), thay thế quy định cũ.

4. Ngành nghề kinh doanh có điều kiện — kiểm tra ở đâu?

Đăng ký được mã ngành không đồng nghĩa được phép hoạt động ngay: nhiều ngành yêu cầu giấy phép con, chứng chỉ hành nghề hoặc điều kiện về vốn, cơ sở vật chất. Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện hiện quy định tại Phụ lục Luật Đầu tư 143/2025/QH15 và đang được tiếp tục cắt giảm trong năm 2026. Doanh nghiệp nên đối chiếu kỹ trước khi đăng ký — xem thêm bài phân tích giấy phép con và ngành nghề kinh doanh có điều kiện 2026 và dịch vụ xin giấy phép kinh doanh có điều kiện của HTIC.

5. “Chủ sở hữu hưởng lợi” là gì và phải kê khai thế nào? (quy định mới)

Đây là điểm mới quan trọng từ 01/7/2025 theo Luật 76/2025/QH15 và Nghị định 168/2025/NĐ-CP: chủ sở hữu hưởng lợi là cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ (hoặc 25% tổng số cổ phần có quyền biểu quyết) trở lên, hoặc có quyền chi phối các quyết định quan trọng của doanh nghiệp. Khi thành lập, công ty TNHH, công ty cổ phần, công ty hợp danh phải kê khai danh sách chủ sở hữu hưởng lợi trong hồ sơ đăng ký; khi có thay đổi thông tin đã kê khai, doanh nghiệp phải thông báo cho cơ quan đăng ký kinh doanh trong 10 ngày. Kê khai thiếu hoặc sai có thể ảnh hưởng đến hồ sơ và phát sinh trách nhiệm về sau.

6. Địa chỉ trụ sở chính cần đáp ứng điều kiện gì?

Trụ sở phải là địa chỉ liên lạc xác định trên lãnh thổ Việt Nam, có đủ thông tin số nhà, đường, phường/xã. Không được đặt trụ sở tại căn hộ chung cư có mục đích để ở. Doanh nghiệp thuê văn phòng cần giữ hợp đồng thuê và giấy tờ pháp lý của địa điểm để xuất trình khi cơ quan thuế kiểm tra thực tế — địa chỉ “ảo” không liên lạc được là một trong các nguyên nhân phổ biến khiến mã số thuế bị khóa.

7. Sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp phải làm gì?

Các việc bắt buộc ngay sau thành lập: khắc dấu (doanh nghiệp tự quyết định hình thức, số lượng); mở tài khoản ngân hàng; đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử; kê khai lệ phí môn bài (doanh nghiệp mới thành lập hiện được miễn lệ phí môn bài năm đầu); treo biển hiệu tại trụ sở; góp đủ vốn trong 90 ngày; và bảo hộ tài sản trí tuệ sớm — tên thương mại không tự động bảo hộ nhãn hiệu, xem hướng dẫn đăng ký nhãn hiệu cho doanh nghiệp.

8. Nghĩa vụ thuế ban đầu của công ty mới gồm những gì?

Doanh nghiệp mới cần lưu ý: khai lệ phí môn bài; khai thuế giá trị gia tăng theo tháng hoặc quý; thuế thu nhập doanh nghiệp tạm nộp theo quý, quyết toán năm; thuế thu nhập cá nhân khi chi trả lương. Hệ thống quản lý thuế đang chuyển đổi theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 (hiệu lực chính từ 01/7/2026), vì vậy doanh nghiệp nên cập nhật thường xuyên. Khi nhận được quyết định kiểm tra, thanh tra thuế, tham khảo bài doanh nghiệp bị thanh tra, kiểm tra thuế cần làm gì.

9. Tự làm thủ tục hay thuê dịch vụ — khi nào nên gặp luật sư?

Thủ tục nộp hồ sơ qua mạng hiện khá thuận tiện và miễn lệ phí, người thành lập hoàn toàn có thể tự làm nếu mô hình đơn giản. Tuy nhiên nên tham vấn luật sư khi: có nhiều thành viên góp vốn (cần điều lệ và thỏa thuận cổ đông chặt chẽ); ngành nghề kinh doanh có điều kiện; có nhà đầu tư nước ngoài; hoặc cấu trúc sở hữu nhiều tầng liên quan kê khai chủ sở hữu hưởng lợi. Chi phí tư vấn ở giai đoạn thành lập thấp hơn nhiều so với chi phí sửa sai về sau — đặc biệt là tranh chấp giữa các thành viên sáng lập do điều lệ sơ sài.

10. HTIC hỗ trợ gì trong gói thành lập công ty trọn gói?

HTIC — công ty luật thành lập năm 2011, hơn 15 năm kinh nghiệm tại TP. Hồ Chí Minh — cung cấp gói trọn gói gồm: tư vấn lựa chọn loại hình, cơ cấu vốn; soạn toàn bộ hồ sơ và điều lệ “may đo” theo thỏa thuận các bên; kê khai chủ sở hữu hưởng lợi đúng quy định mới; đại diện nộp hồ sơ và nhận kết quả; hỗ trợ thủ tục sau thành lập (thuế ban đầu, hóa đơn điện tử, lao động — bảo hiểm); và tư vấn giấy phép con cho ngành nghề có điều kiện. Doanh nghiệp cũng có thể bắt đầu nhanh bằng cách gửi câu hỏi qua kênh tư vấn Zalo của HTIC.

Câu hỏi thường gặp khác (FAQ)

1. Đặt tên công ty cần tránh gì? Tên không được trùng hoặc gây nhầm lẫn với doanh nghiệp đã đăng ký trên toàn quốc, không dùng từ ngữ vi phạm thuần phong mỹ tục; nên tra cứu trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp trước khi nộp.

2. Một người được thành lập bao nhiêu công ty? Không giới hạn số lượng công ty TNHH, cổ phần; riêng doanh nghiệp tư nhân thì mỗi cá nhân chỉ được lập một và chủ doanh nghiệp tư nhân không đồng thời là chủ hộ kinh doanh, thành viên hợp danh.

3. Hộ kinh doanh có nên chuyển lên công ty không? Nên cân nhắc khi doanh thu tăng, cần xuất hóa đơn cho khách doanh nghiệp hoặc muốn giới hạn trách nhiệm tài sản; chính sách hiện hành cũng có ưu đãi phí, lệ phí cho hộ kinh doanh chuyển đổi.

4. Có cần kế toán ngay từ đầu không? Có — nghĩa vụ kê khai thuế phát sinh ngay cả khi chưa có doanh thu; doanh nghiệp nhỏ có thể dùng dịch vụ kế toán thuê ngoài kết hợp pháp chế thuê ngoài để tiết kiệm chi phí.

5. Thay đổi nội dung đăng ký sau thành lập có khó không? Các thay đổi phổ biến (tên, trụ sở, vốn, người đại diện) thực hiện theo Nghị định 168/2025/NĐ-CP, đa số xử lý trong 03 ngày làm việc; lưu ý nghĩa vụ thông báo thay đổi chủ sở hữu hưởng lợi trong 10 ngày.

Bài viết HTIC tổng hợp – Cập nhật 05/06/2026