Thuế tối thiểu toàn cầu (Pillar 2) tại Việt Nam 2026: Doanh nghiệp FDI cần làm gì

Việt Nam chính thức áp dụng Thuế tối thiểu toàn cầu (Global Minimum Tax — GMT) theo Trụ cột 2 (Pillar 2) của OECD/G20 từ kỳ tính thuế 2024 thông qua Nghị quyết 107/2023/QH15 và đến 2026 đã đi vào giai đoạn áp dụng đại trà. Đây là thay đổi mang tính cấu trúc với doanh nghiệp FDI lớn và tập đoàn đa quốc gia Việt Nam đầu tư ra nước ngoài.

Mục 011. Đối tượng áp dụng

Tập đoàn đa quốc gia có doanh thu hợp nhất ≥ 750 triệu EUR (khoảng 19.500 tỷ VND) trong ít nhất 2 trong 4 năm tài chính liền kề trước năm thuế. Bao gồm cả công ty con tại Việt Nam của tập đoàn nước ngoài, và công ty mẹ tại Việt Nam của tập đoàn có công ty con ở nước ngoài.

Mục 022. Hai cơ chế chính

• QDMTT (Qualified Domestic Minimum Top-up Tax) — Thuế bổ sung tối thiểu nội địa đạt chuẩn: Việt Nam đánh thuế bổ sung lên công ty con tại Việt Nam nếu mức thuế thực tế dưới 15%.
• IIR (Income Inclusion Rule) — Quy tắc thu thuế bổ sung: công ty mẹ Việt Nam đánh thuế bổ sung lên công ty con nước ngoài có mức thuế dưới 15%.

Mục 033. Tác động tới FDI hưởng ưu đãi thuế

Nhiều dự án FDI quy mô lớn — Samsung, Intel, LG, Foxconn, Canon — đang hưởng ưu đãi thuế suất 5-10%, miễn thuế 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Với GMT, phần chênh lệch giữa thuế suất ưu đãi và 15% sẽ bị Việt Nam thu lại qua QDMTT — đồng nghĩa ưu đãi thuế gần như mất tác dụng với tập đoàn thuộc đối tượng GMT.

Mục 044. Quỹ Hỗ trợ Đầu tư — cơ chế bù đắp

Nghị định 182/2024/NĐ-CP thành lập Quỹ Hỗ trợ Đầu tư, hỗ trợ chi phí trực tiếp cho doanh nghiệp công nghệ cao, R&D, bán dẫn, AI bị ảnh hưởng bởi GMT. Hỗ trợ bao gồm: chi phí đào tạo nhân lực, R&D, hạ tầng, sản xuất sản phẩm công nghệ cao. Mức hỗ trợ có thể lên tới 50% chi phí đầu tư ban đầu với dự án trọng điểm.

Mục 055. Hồ sơ và thủ tục kê khai 2026

• Thông báo doanh nghiệp thuộc đối tượng GMT trước 30/3 của năm tài chính;
• Kê khai và nộp thuế bổ sung QDMTT trong 12 tháng sau kết thúc năm tài chính;
• Báo cáo thông tin GloBE (GIR) — báo cáo chi tiết theo chuẩn OECD;
• Chế tài chậm nộp: phạt 0,03%/ngày trên số thuế chậm nộp.

Mục 06Khuyến nghị từ HTIC

• Đánh giá ETR (Effective Tax Rate) theo từng quốc gia/khu vực: nếu dưới 15%, chuẩn bị kế hoạch thuế bổ sung.
• Tận dụng Quỹ Hỗ trợ Đầu tư: chuẩn bị hồ sơ chứng minh chi phí R&D, đào tạo, công nghệ cao để xin hỗ trợ — đây là cơ chế "bù đắp" chính thức của Chính phủ.
• Tái cơ cấu chuỗi giá trị toàn cầu: cân nhắc dịch chuyển hoạt động giá trị cao (R&D, IP holding) về Việt Nam để tận dụng lợi thế đào tạo và hỗ trợ.
• Nâng cấp hệ thống kế toán — báo cáo: chuẩn bị dữ liệu theo định dạng GloBE Information Return.

Văn bản tham chiếu: Nghị quyết 107/2023/QH15, NĐ 182/2024/NĐ-CP tại thuvienphapluat.vn. HTIC tư vấn chiến lược thuế GMT, hồ sơ Quỹ Hỗ trợ Đầu tư và tái cơ cấu FDI — tham khảo Tư vấn thuế & kế toán và Đầu tư & IRC hoặc đặt lịch tư vấn.