An toàn lao động trong thi công xây dựng: trách nhiệm pháp lý của nhà thầu theo QCVN 18:2021/BXD

An toàn lao động trong thi công xây dựng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là nghĩa vụ pháp lý. Một vụ tai nạn lao động trên công trường có thể khiến nhà thầu, chủ đầu tư đối mặt trách nhiệm hành chính, dân sự và cả hình sự. Bài viết phân tích trách nhiệm pháp lý của nhà thầu thi công về an toàn lao động (ATLĐ) theo QCVN 18:2021/BXD, Nghị định 06/2021/NĐ-CP và Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Mục 01Khung pháp lý điều chỉnh ATLĐ trong xây dựng

ATLĐ trong thi công xây dựng tại Việt Nam được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản:

• Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 — luật khung điều chỉnh chung;
• Nghị định 06/2021/NĐ-CP — quy định trách nhiệm của các bên trong quản lý chất lượng thi công, trong đó có an toàn;
• Thông tư 16/2021/TT-BXD ngày 20/12/2021 ban hành QCVN 18:2021/BXD — Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn trong thi công xây dựng, thay thế QCVN 18:2014/BXD.

QCVN 18:2021/BXD là văn bản kỹ thuật bắt buộc áp dụng đối với hoạt động thi công xây dựng tại Việt Nam, quy định các yêu cầu cụ thể về an toàn cho người, thiết bị và công trình.

Mục 02Trách nhiệm của nhà thầu thi công về ATLĐ

Theo Điều 13 Nghị định 06/2021/NĐ-CP và QCVN 18:2021/BXD, nhà thầu thi công xây dựng có các trách nhiệm chính:

1. Lập biện pháp đảm bảo ATLĐ

Nhà thầu phải lập biện pháp đảm bảo an toàn cho người lao động, thiết bị, phương tiện thi công và công trình. Biện pháp này phải được phê duyệt và phổ biến trước khi thi công.

2. Tổ chức thực hiện và kiểm soát ATLĐ tại công trường

Bố trí nhân sự chuyên trách an toàn lao động phù hợp quy mô công trình; tổ chức huấn luyện ATLĐ cho người lao động trước khi giao việc; kiểm tra điều kiện an toàn của máy móc, thiết bị và công trường.

3. Cung cấp phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE)

Bảo đảm người lao động được trang bị đầy đủ PPE phù hợp đặc thù công việc (mũ bảo hộ, dây an toàn, kính, găng tay, giày bảo hộ…) theo QCVN 18:2021/BXD.

4. Báo cáo và xử lý sự cố, tai nạn

Khi xảy ra tai nạn lao động hoặc sự cố mất an toàn, nhà thầu phải thực hiện sơ cấp cứu, bảo vệ hiện trường, báo cáo các cơ quan có thẩm quyền theo quy định và phối hợp điều tra. Khai báo, điều tra và thống kê tai nạn lao động được thực hiện theo Luật ATVSLĐ 84/2015 và các văn bản hướng dẫn.

Mục 03Các nguyên tắc ATLĐ chính theo QCVN 18:2021/BXD

• Lập kế hoạch tổng thể về ATLĐ cho công trường trước khi thi công;
• Phân loại và đánh giá rủi ro cho từng công việc;
• Bảo đảm an toàn khi làm việc trên cao, không gian hạn chế, gần thiết bị điện, máy cẩu, đào hố sâu;
• Bảo đảm an toàn về phòng cháy chữa cháy trên công trường;
• Tổ chức đào tạo, huấn luyện ATLĐ định kỳ;
• Giám sát, kiểm tra việc tuân thủ ATLĐ thường xuyên.

QCVN 18:2021/BXD chi tiết hoá các yêu cầu kỹ thuật theo từng loại công việc, từ giàn giáo, cốp pha, làm việc trên cao đến vận hành máy móc, thiết bị nâng. Việc không tuân thủ một yêu cầu kỹ thuật cụ thể có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATVSLĐ và xây dựng.

Mục 04Hệ quả pháp lý khi vi phạm

Vi phạm về ATLĐ trong thi công có thể dẫn đến:

• Xử phạt vi phạm hành chính theo các nghị định về xử phạt trong lĩnh vực ATVSLĐ và xây dựng;
• Đình chỉ thi công khi phát hiện vi phạm nghiêm trọng có nguy cơ mất an toàn;
• Bồi thường thiệt hại cho người lao động và gia đình khi xảy ra tai nạn lao động;
• Trách nhiệm hình sự đối với người có trách nhiệm khi tai nạn gây hậu quả nghiêm trọng (Bộ luật Hình sự).

Mục 05Khuyến nghị từ HTIC

HTIC khuyến nghị doanh nghiệp xây dựng:

• Rà soát biện pháp ATLĐ và hệ thống huấn luyện theo QCVN 18:2021/BXD;
• Cập nhật điều khoản về ATLĐ trong hợp đồng thi công, phân định rõ trách nhiệm giữa CĐT, nhà thầu chính và nhà thầu phụ;
• Lưu trữ đầy đủ hồ sơ huấn luyện, biên bản kiểm tra an toàn, biên bản sự cố để bảo vệ doanh nghiệp khi bị thanh tra;
• Mua bảo hiểm tai nạn lao động và bảo hiểm trách nhiệm theo quy định.

Mục 06Cơ sở pháp lý

• Luật An toàn, vệ sinh lao động 84/2015/QH13;
• Nghị định 06/2021/NĐ-CP – Điều 13;
• Thông tư 16/2021/TT-BXD ngày 20/12/2021 ban hành QCVN 18:2021/BXD.

Cần tư vấn về ATLĐ trong thi công, xử lý tai nạn lao động và tuân thủ QCVN 18:2021/BXD? Liên hệ HTIC: Hotline 0379 044 299 | Zalo OA HTIC | Email ls.tqhung@gmail.com.

HTIC tổng hợp – Cập nhật 11/06/2026.